Archive for the ‘Cultura Generale’ Category

Leon Theremin ve Elektronik Müzik

Mart 9, 2010

Sovyet mucit Leon Theremin, ilk elektronik müzik aletinin icat etti, istemeden de olsa. Asıl amacı yaklaşıldığı zaman sinyal veren bir hırsız alarmı yapmaktı. Baktı ki güzel ses çıkıyor, bunu geliştirerek bir müzik enstürmanı yapmaya karar verdi ve 1928 yılında bunu başarardı ve kendi enstürmanını da çalmaya başladı. Garip bir enstürmandı Theremin. Bir kutu ve biri dikey, biri yatay olmak üzere iki demir antenden oluşmaktaydı ve hiç bir el teması olmadan çalınıyordu üstelik. Leon Theremin, Lenin’in huzurunda da çaldı ve Lenin’in takdirini de kazanmayı başardı. Herşey iyiydi güzeldi. Taa ki birileri Leon’un aklını çelene kadar. Dediler Amerika’ya bir gitsen şöhret olursun, orda insanlar böyle eğlencelere bayılıyor, paralar veriyorlar, burda çal çal nereye kadar diye. Bu sözlerin üstüne Leon da topladı pılını pırtını gitti Amerika’ya. Herkes çok şaşırdı, kendisi ve  enstürmanı büyük ilgi gördü Amerika’da. Ama Amerika’da çok uzun kalamadı. Leon Theremin’in Amerika’ya kaçtığı haberi duyan KGB ajanları Leon Theremin’i Rusya’ya geri getirdi. Ona her türlü imkan ve bir oda verildi. Burada icatlarına devam etmesi istendi. Çok da uzun yaşadı 1993 yılına kadar. Yeni icatlarda yaptı Rhythmicon gibi. Kısacası Elektronik Müziğin babası Leon Theremin. Dedesi de Thaddeus Cahill’dir.1897 yılında Telharmonium adında bir org yapmıştı. Ağırlığı yüzlerce tondu ve bir tır büyüklüğündeydi. Elektronik müzik alanındaki gelişmelerde bu cihazdan sonra gelişmeye başladı. Luigi Russolo 1913’te “Gürültü Sanatı” adlı bir yazı yazdı. Bu yazıda müzik enstürmanlarının ses çeşitliliği yönünden yetersiz olduğundan yakındı ve her güzel sesten, hatta gürültüden bile güzel müzik olabileceğinden bahsetti. Yaptığı Intonorumori adlı pek  aletiyle sesleri değiştirdi, seslerinin ayarlarıyla oynadı, sesleri arttırdı, daha gürültülü bir hale getirdi.Elektronik müziğin tam olarak 1897-1928 arası ortaya çıktığını söyleyebiliriz. 1950lerde ortaya çıkan rock müzik ve popüler kültür altında ezildi yıllarca.Aradan yüzyıl geçti elektronik müzik gelişti günümüze kadar geldi. Onlarca farklı elektronik müzik tarzı ortaya çıktı. Ama hala arka planda. Ve insanlar büyük bir önyargıyla yaklaşıyor elektronik müziğe. Elektronik müzik alanındaki bu gelişmeler olmasaydı, şimdi ne büyük ses sistemleri olurdu, ne konserler, ne albümler, ne gürültülü müzikler,ne de mp3 gibi dijital müzik formatları olurdu hayatımızda.

Burka Bayram

Theremin neye benziyor diye merak eden varsa Modern Theremini’ne bir örnek:

Leon Theremin’in başka bir icadı olan Rhythmicon:

Reklamlar

Laika

Şubat 22, 2010

Laika(Лайка) en sevdiğim ünlü hayvan. Yavşak kahraman köpek Buddy’nin futbol, basketbol, amerikan futbolu maceralarından veya polis köpeklerinin uyuşturucu bulmasından, Beethoven’ın uyuşuk ama eğlenceli hayatından çok daha etkiliyeci ve  gerçek bir macerası var Laika’nın, sonu acı biten bir macera hem de. Gönül isterdi ki o da Buddy gibi son saniye basketi atsın, muziplikler yapsın, olmadı ne yazık ki bir amaç uğruna canını verdi Laika. Hem de bir uzay gemisinde! Adının anlamı da bir acayip Laika’nın “havlayan” demek. Hiç öyle bir hali yok ama Laika bütün fotoğraflarında asil pozlar vermiş. Doğrudur asil bir köpektir Laika ve asilce de öldü. İhmal kurbanıydı,Soğuk Savaş zamanında “Uzay Yarışı” esnasında Amerika’ya inat Sovyetler Birliği uzaya Sputnik 2 adlı uzay mekiğini yollama kararı aldı. 1953’te Stalin’in ölümünden sonra Sovyetler Birliği Komünist Parti genel sekreterliğine seçilmiş olan Nikita Kruşçev, 1957 yılında  Bolşevik Devrimi’nin(1917) 40.yılında Sputnik 2’yi uzaya göndermek istiyordu ve kararlıydı da. Sovyet başmühendis Sergey Korolyov ve ekibinden dört hafta içinde Sputnik 2’yi tamamlamasını istedi. Ama dört hafta bir uzay aracı hazırlamak için ne kadar yeterli olabilirdi ki? Gecelerini gündüzlerine gündüzlerini gecelerine kattı Sergey Korolyov ve ekibi. Bu sırada Laika’da boş durmuyor özel bir eğitim görüyordu. Sputnik 2’ye alışması için yüksek sesli ve dar mekanlarda eğitiliyordu. Dört haftanın sonunda Sergey Korolyov ve ekibi Sputnik 2’yi tamamlamayı başardılar. Eğitimini tamamlayan Laika ise üç gün önceden kapsülün içine yerleştirildi başladı beklemeye uslu uslu. Heralde basit bir köpek düşüncesiyle şu şekilde düşünüyordu “Ben Laika, burda oturmak, uslu, kaçmak yok, buraya işemek, burdan çıkmamak”. Hayvan nerden bilsin uzaya gideceğini? Böyle gürültülü ve küçük bir mekana girmesi gerektiğini biliyordu sadece. Öyle de yaptı. 3 Kasım 1957’de Sputnik 2 Kazakistan’da bulunan Baykonur Uzay Üssünden uzaya fırlatıldı. Sputnik 2 çalışıyordu dört hafta’da yapılan bu büyük mühendislik harikası uzaya gitmişti. Ama dört haftada yapılan bu araçta hata olması kaçınılmazdı. Sergey Korolyov bir şeyi hesaba katmamıştı. Malum güneş ışınları dünyadaki gibi değildi, uzayda tam anlamıyla yakıcı bir etkisi vardı. Laika’nın da dayanması beklenemezdi kalkıştan 5-7 saat sonra aşırı sıcak ve stresten hayatını kaybetti. Bu hazin sonuna rağmen tarihe adını altın harflerle kazımıştır Laika. Moskova’da görev sırasında ölen uzayadamları için yapılan anıtın bir köşesinde Laika’nın resmi de bulunuyor. Ayrıca posta pullarında, Sovyet ülkelerinde heykellerde ve pek çok hikayede Laika’yı rastlayabiliriz. Bir örnek verecek olursak insanları nasıl etkilediğine dair Alfredo Castelli’nin Martin Mystere adlı çizgi romanında bahsi geçmekteymiş. “Mu ve Atlantis medeniyetleri sular altında kalmadan önce kendilerinden sonra gelecek olan medeniyeti bilgilendirmek için uzaya bir makine yollarlar bu makine uzaya ilk giden canlıyı bilgilendirmek üzere programlanmıştır. Uzaya giden ilk canlı Laika olunca herşey Laika’ya anlatılır.” Alfredo Castelli’yi, Martin Mystere hiç sevmememe yaratıcılığından dolayı tebrik ediyorum. Ve yazımı burda noktalıyorum. Nur içinde yat Laika!

Burka Bayram